Gerçek Edebiyat

Davalar, 29 Haziran ve 1 Temmuz tarihlerinde, kültürel miras yasaları kapsamında korunan sanat eserleri için ihracat izinleri verme yetkisine sahip kurum olan Meksika Ulusal Güzel Sanatlar ve Edebiyat Enstitüsü'ne (INBAL) karşı Defendamos la Coleccion Gelman ("Gelman Koleksiyonunu Savunalım") adlı grup tarafından açıldı.

Sorun "sanatsal anıt" olarak nitelendirilen ve bu nedenle dolaşımları konusunda katı yasalara tabi olan eserleri içeren özel bir koleksiyonun uluslararası dolaşıma çıkarılmak istenmesiydi.

1940'larda Meksika şehrinde Yahudi göçmen film yapımcısı Jacques Gelman ve eşi Natasha Zahalka tarafından bir araya getirilen ve yakın zamanda Gelman Santander Koleksiyonu olarak yeniden adlandırılan koleksiyon, Frida Kahlo, Diego Rivera, José Clemente Orozco, David Alfaro Siqueiros ve María Izquierdo gibi sanatçıların 161 eserini içeriyor.

Ocak ayında, Gelman Koleksiyonunun Santander Bankası Vakfı tarafından yönetileceği duyuruldu. Üç taraflı, beş yıllık bir anlaşma, koleksiyonun 2023'ten beri, çimento milyarderi Zambrano ailesinin kısmi mülkiyetinde olduğunu ve bu yılın sonlarında Meksika'dan ayrılarak iki yıllık bir tura çıkacağını ortaya koydu. Tur, İspanya'nın kuzeyinde başlayacak ve 8 Eylül'de açılacak olan bankanın "yeni kültürel projesi" Faro Santander'deki açılış sergi programının bir parçası olarak sergilenecek.

Gruptaki yaklaşık 30 eser "sanatsal anıt" olarak belirlenmiş olup, bu da yalnızca geçici olarak ve INBAL'ın izniyle ülkeyi terk edebilecekleri anlamına geliyor. Bu tür eserlerin yasal olarak yalnızca bir yıllık yurt dışına çıkabilmesiyle sınırlandırılmasına -ve iki yıllık uzatma olasılığına rağmen- bu anlaşmanın şartları, uzatma izniyle birlikte, uluslararası dolaşımlarına 2030 yılına kadar izin veriyordu.

Mart ayında, yüzlerce Meksikalı kültür çalışanı, özellikle Kahlo'nun eserleriyle ilgili olarak, koleksiyonun gezdirilmesi konusunda daha fazla şeffaflık çağrısında bulunan açık bir mektup imzaladı.

Mektupta, "Ulusun arkeolojik mirasını yasayı uygulamak için geri getirme çabası ile sadece günümüzün en önemli Meksikalı sanatçısının değil, birlikte ulusal sanatsal kimliğimizin önemli bir bölümünü inşa etmeye yardımcı olan ressamların da önemli eserlerinin çıkışına izin verme biçimindeki gevşeklik arasındaki eşitsizliği görmek çarpıcıdır" denildi.

Kahlo'nun Maymunlarla Otoportre (1943) ve Zihnimde Diego (1943) gibi yağlı boya tablolarını da içeren 161 eserden 68'i, yaklaşık yirmi yıl sonra ilk kez Meksika halkına Mexico City'deki Museo de Arte Moderno'da sergileniyor. Ancak, 19 Temmuz'da "Modern Hikayeler: Gelman Santander Koleksiyonundan Sembolik Eserler" sergisinin kapanmasıyla birlikte, koleksiyonun geri kalanıyla birlikte İspanya'ya gönderilecekler.

Frida Kahlo, Maymunlarla Otoportre

Koleksiyonun adının değiştirilmesi ve mülkiyet ile yönetimindeki karışıklığı öğrenen sanat tarihçisi Francisco Berzunza ve iki arkadaşı Defendamos'u kurdu. Kısa süre sonra, koruma altındaki eserlerin ihracat süresi ve Zambrano ailesinin koleksiyon için 150 milyon dolarlık bir kredi çektiği yönündeki spekülasyonlar hakkında sorular sormaya başladılar. Ayrıca, Zambrano ailesinin 2023 yılında Natasha Zahalka'nın vasiyetinin yürütücüsü olan Robert Littman'dan koleksiyonu satın almasının ayrıntılarını da sorguladılar; Defendamos'a göre Littman, "sonradan sadece koleksiyonun küratörü değil, aynı zamanda hâlâ belirsiz nedenlerle sahibi de oldu."

Paylaşılan bir açıklamada INBAL, koleksiyonun İspanya'dan ayrıldıktan sonra İsviçre'nin Basel kentindeki Fondation Beyeler'e, ardından Norveç Ulusal Müzesi'ne gideceğini belirtti. INBAL, eserlerin 2028 yılında Meksika'ya dönerek Monterrey Çağdaş Sanatlar Müzesi'nde sergileneceğini söyledi.

Açıklamada, "Banco Santander Vakfı ile yapılan anlaşma, araştırma, koruma ve uluslararası kültürel programlama ile sınırlıdır. Bu, mülkiyetin devredilmesini veya herhangi bir sanat eserinin yabancı kurumlara satılmasını içermez. Gelman Santander Koleksiyonu adı, yalnızca bu kurumsal ittifakı yansıtmaktadır." denildi.

Nisan ayında Santander Bank Vakfı da “her zaman Meksika yasalarına uyacağını” ve toplanan paranın iki yıl içinde Meksika'ya iade edileceğini söylemişti.

Bu güvencelere rağmen, Berzanza'nın söylediğine göre hala cevaplanmamış bir dizi talep var.

Berzanza, Hyperallergic'e verdiği demeçte, “Hükümet bugüne kadar izinleri göstermeyi, anlaşmayı göstermeyi, Santander'in Meksika yasalarının esnek olduğunu neden söylediğini… açıklamayı reddetti” dedi.

Berzanza ayrıca, bu tür soruların bile cevapsız kaldığını söyledi.

Frida Kahlo, Zihnimdeki Diego

Resimlerin yurt dışına çıkışına karşı gelen grubun üyelerinin dava açmasından önceki ve sonraki haftalarda siyasi tepkiler ve diğer baskılarla karşılaştığını, Mart ayında kamuoyuna yönelik eylemlerine başlamasından bu yana üyelerin "fonlarının kesildiğini" ve akrabalarının "komisyonlarının iptal edildiğini" iddia etti.

"Bu sorular, Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum'un koleksiyonun akıbetiyle ilgili korkuları küçümsemesine atıfta bulunarak, ulusal televizyonda başkan tarafından kamuoyu önünde utandırılmamıza ve rejiminin siyasi rakipleri olmakla suçlanmamıza yol açtı," dedi.

Başkanın tepkisi, grubu farklı bir eylem yoluna girmeye yönlendirdi.

Berzunza, "Hükümetin ancak yasal olarak hareket edersek harekete geçeceğine karar verdik," dedi. "Ve yasal işlemlere başladık."

Bu baskılara ve "sosyal medyada anonim tehditler" ve "kamu etkinliklerinde, kamu kurumlarında bulunmaları" gibi sorgulanan diğer baskılara rağmen, Berzunza ve Defendamos eylemlerinde kararlılıklarını sürdürüyorlar.

"Ve eğer sesimizi yükseltmeseydik, bu kaybedilebilirdi çünkü düşman küresel serbest dolaşım piyasasıdır," dedi.

Koleksiyonun Museo de Arte Moderno'daki halka açık sergilenmesinin son günlerinde, Gelman Santander Koleksiyonu'nun kaderi, hükümet kurumlarının, sanat kurumlarının ve halkın ulusal kültürel mirası korumadaki rolüyle ilgili olarak hala tartışmalı bir konu olmaya devam ediyor.

Berzunza, "Bugün hiçbir büyük müze, bilerek yağmalanmış veya zorla elde edilmiş bir koleksiyonu sergilemez," dedi. "Ancak Santander, Meksika halkının meşru endişelerini ve Bay Littman'ın koleksiyonu nasıl elde ettiğine dair ciddi soruları görmezden geldi. Görünüşe göre etik, Santander'in sözlüğünde yer almıyor."

Kaynak: Hyperallergic

Gercekedebiyat.com