Gerçek Edebiyat

GİRİŞ

Önce şiir:

AŞIMLAR

tenha gecelerin korkularında 

kıvrılıp duruyorum sen olmadığında

mahcup bir karanfil yaprağında 

dindirmeye çalışıyorum yürek acımı

bir kıvılcım dilim 

bir kül sözüm

*

bilinmez bir aksan sesime çarptıkça 

izahı bellekten uçup gidiyor 

kanadı yorgun gönül kartalı 

ibresiz senli yönümü bulmaya çalışıyorum 

masalsı aşkım daha da çoğaldıkça 

sisli aynalarda izliyorum yüzünü 

benden

senden

öte

aklımın türbülansında 

vaktin ötesini aştıkça 

*

tüm gece

kirpiklerinin nemine yaslanıyor 

senli sevinç gülüşlerim

eprimiş hayat gediğine tıkaç oluyor

ellerimin en mahrem yeri

bir bulut oluyor yeşile çalan gözlerin

koyu karanlığıma 

kızıl zindanıma

berrak sevinç yağmur yağdırıyor 

b/aşka çiçeklenir yenidenliğe

yaban ülke tanığı

kurak yüreğime

*

Bu yazı, Ebru Asya'nın yukarda okuduğunuz şiiri için bir çözümleme denemesi. Belli özellikleri üstüne genel bir değerlendirmemi içerecek bu yazı. 

Şiir, derin bir özlem, yoğun bir yalnızlık duygusu çemberinde şekilleniyor. Bu çemberi de şair, uzun zamana yayılan bir arayışın ve yeniden doğuşun umuduna yaslanarak kırıyor. İşi ama, arabeske dökmeden şairce yapıyor bunu. 

*

1. Konu/tema bakımından

Şiirin ana teması, yokluk ve özlem. Şair, sevilenin yokluğunda hissedilen derin boşluğu ve iç sızıyı, şiir estetiği içinde dile getiriyor. Örneğin, "tenha gecelerin korkularında / kıvrılıp duruyorum sen olmadığında" dizeleri, bu yokluğun, yalnızlığın yarattığı korku ve umutsuzluğa, düştüğünü gösteriyor bize. Yaşanılan bireysel hal durumunu dramatize etmeden, gündelik dilin olanaklarını siiri estetigi içinde doğru kullanarak başıyla yapıyor bunu. Ancak, "ibresiz senli yönümü bulmaya çalışıyorum" dizesi, şiirin, sadece bir yokluk ağıtı olmadığını, daha ötesine geçerek, içe işleyen bu yokluğa karşın bir arayışın da umudu olduğunu söylüyor bize. Kaybolmuşluk hissi içinde bile sevilenin varlığıyla bir yön bulma çabasıdır bu.

Şiir, ayrıca yeniden doğuşun ve iyileşme çabasının da sesidir. Şu dizelerde bunu daha iyi anlıyoruz, görüyoruz: "berrak sevinç yağmur yağdırıyor / b/aşka çiçeklenir yenidenliğe" 

Bu dizeleri, sevilenin varlığının ya da anısının, şairin "kurak yüreğine" yeniden hayat verdiğini, umutsuzluğun yerini yeni bir başlangıca bıraktığının sesi olarak yankılanır kulağımıza. Bireysel bir yaşanmışlıktan herkesin benzer yaşamları her an yaşadığının da şiiri aynı zamanda. Bu bağlamda, bireyselden toplumsala yürüyüşünü de sevebiliyorum şairin. Şair, bu duyguları yaşayan binlerce kadının da sesi olarak bize sesleniyor, hemcinsleri adına da.

*

2. İmgesel zenginliği bakımından buna dikkat

Şiir, güçlü ve çarpıcı imgelerle dolu. Örneklerini aşağıya alıyorum. Açıklamalarımı da bu imgeler üzerinden, şairin duygu dünyasını okuyucuya aktarmaya, görünür kılmayaca çalışacağım: "Mahcup bir karanfil yaprağında / dindirmeye çalışıyorum yürek acımı": Mahcup bir karanfil yaprağında / dindirmeye çalışıyorum yürek acımı":  Bu imge, acının ne kadar duyarlı ve kırılgan bir yerden geldiğini, aynı zamanda bu acıyı dindirme çabasının kendine özgü naifliğini de gösteriyor. Yakasına takmışçasına gördüğümüz karanfilin mahcubiyeti, şairin iç dünyasındaki kırılganlığı yansıtıyor.

"Kanadı yorgun gönül kartalı": Gönlün bir kartala benzetilmesi, özgürlük ve yükseklerde olma arzusunu çağrıştırırken, çekilen acılar ve özlemler nedeniyle yürek "yorgunluğu” bu arzuyu zayıflatıyor.

"Sisli aynalarda izliyorum yüzünü": Sevilenin yüzünün sisli aynalarda görülmesi, özlemin ve belirsizliğin birleştiği, net olmayan bir anıyı veya hayali simgeler.

"Kirpiklerinin nemine yaslanıyor / senli sevinç gülüşlerim": Bu dize, sevilenin gözyaşlarının veya hüznünün bile şaire bir teselli, bir dayanak olduğunu, sevinçlerin bile onun varlığına bağlı olduğunu gösterir. Bu dizeler, yaşadıkları karşısında şairin uzun zaman süren kırılganlığını tama anlamıyla onaramadığını anlatıyor bize. 

"Bir bulut oluyor yeşile çalan gözlerin": Sevilenin gözlerinin bulut benzetmesi, ferahlıkla birlikte, bir yağmur yağacağı umudunu da simgeliyor. "Yeşile çalan" ifadesi ise doğayı, canlılığı, doğallığı vurgular.

"Koyu karanlığıma / kızıl zindanıma / berrak sevinç yağmur yağdırıyor”: Bu imgeler, şairin iç dünyasındaki katmerlenen kederi ve sıkışmışlığı ("koyu karanlık", "kızıl zindan") ve sevilenin getirdiği aydınlığı ve kurtuluşu ("berrak sevinç yağmur") çarpıcı bir zıtlıkla ortaya koyuyor şair.

*

3. Dil ve üslup bakımından

Şiirin dili, yoğun ve soyut ifadelerin çokluğu, belki de şiirin gerçeklik bağını zayıflatan eksi yönü. Şair, duygularını doğrudan ifade etmek yerine, eğretilemelere ve benzetmeler başvuruyor. Bu durum, şiire derinlik ve çok anlamlılık katıyor, evet. Ama tehlikesi, gerçeklik algısını zayıflatıyor.

"Bir kıvılcım dilim / bir kül sözüm" gibi ifadeler, şairin sözcüklerle olan ilişkisini, bazen yakıcı bazen de tükenmiş hissettiğini gösterir. "Bilinmez bir aksan sesime çarptıkça / izahı bellekten uçup gidiyor" dizeleri, anlaşılmazlık ve ifade güçlüğü temasını işler. Bu güçlük, okurun dikkatini da zorlayan bir durum. Bunda çok soyutlamaya yönelmesinin de etkisi olduğunu düşünüyorum. Şairin iç dünyasındaki karmaşayı ve kelimelerle anlatılamayan hisleri yansıtır. "Benden / senden / öte" tekrarı, hem fiziksel hem de ruhsal bir mesafeyi, aynı zamanda aşkın boyutunu ve aklın sınırlarını aşan bir durum bu.

*

Ve sonuç

"Aşımlar" şiiri, derin bir özlem ve yalnızlık duygusunu, güçlü imgeler ve soyut bir dille işleyen etkileyici bir şiir. Şair, sevilenin yokluğunda hissedilen acıyı ve çaresizliği dile getirirken, Müslüm Gürses ya da Ferdi Tayfur, Ümit Besen arabeskçiliğine düşmeden yapıyor. Bu ayrılığın, sevilenin yokluğu acıtsa da, umut hep var ve yaralı yüreğine karşın şair yüzünü geçmişe değil, geleceğe dönerek yapıyor bunu. Yeniden kendini yaratmanın arayışının bu. 

Ebru Asya'nın “Aşımlar” şiiri, okuyucuyu kendi iç dünyasına doğru bir yolculuğa çıkarıyor. Aşkın, özlemin, yalnızlığın evrensel boyutlarını sorgulatır insana. Şiirin sonunda hissedilen iyileşme ve yeniden çiçeklenme umudu, tüm acılara rağmen hayatın devam ettiğini ve umudun her zaman var olduğunu fısıldar bize…

Ali Ekber Ataş
Gercekedebiyat.com