Düdüklü tencere Türk mutfağına uydu mu?
1954 yılında... İlk tanıştığımızda, bunun sıkıştırılmış buharlı tencere olduğunu toplum olarak pek anlayamadık. Dönemin şairleri, düdüklü tencereyi, bir tencereye zincirle bağlanmış düdüğü olan, yemek pişince, aşçının düdüğü çaldığı bir aygıt olarak niteleyen şiirler yazdılar. Hürriyet gazetesi, “Düdüklü tencere, Türk mutfağına uyar mı?” konulu tartışma açtı. Gazetenin yazarı Necati Zincirkıran’ın sütununun adı “Düdüklü Tencere” idi. Zincirkıran acaba, bizim tencerede laf uzatılmadan pişer mi demek istiyordu? Kim bilir! Ama, Metin Eloğlu (1927-1985) şöyle diyordu: “Düdüklü Tencere Pazarları daha gündüzden Aşçıbaşı, aklını başına devşir; Börekler kızaracak nar gibi; Kıymalı, ıspanaklı, peynirli... Sonbahar yağmuru oluklarda, Çüş balığı haşlanacak! Mesela zamkinülzarefe yemeğinin Akşama yetişmesi lazım, başın darda. Al eline şu nesneyi, Dibini bir güzel yağla, Soğanını da doğra, düt! desin; Bir tutam tuz, biraz kimyon; Şıpın işi pişiverir. Baksanıza göbek atıyor; Beylere selam, hanımlara selam! Çengi misin be gavur icadı, Düdüklü tencere misin?” (Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi 2, s. 641). Düdüklü tencere, Türk edebiyatında ve şiirinde genellikle mutfaktaki hızlı yaşamı, modern zamanların telaşını, basınçla sıkışan duyguları ya da Anadolu’daki eski tencerelere özlemi anlatıyordu. Eyüp Cüce diline dolamıştı: “Düdüklü Tencere Senin hiç dibin tutmaz, Altın kararmaz. Anamın yılda bir kalaylattığı, Kara tencereleri, Bakır kazanları gibi. Onların gıkı çıkmazdı hiç. Altlarına sürülürdü meşeler, gürgenler; Doyacak yoksulları, Doyacak çocukları düşünüp belki de, Hiç şikâyet etmezdiler. Ya sen kokana, Süslü püslü, yaldızlı ambalajlardasın. Aynı işe yararım sanırsın ya, Aldanırsın. Sen doymak için değil, Tıkınmak için alınırsın. Azıcık kıçın yansa, Bas bas bağırırsın. Hadi ordan sen de!.. Düdüklü tencere.” (Antoloji.com /şiirler). İşçi şair Adnan Şahin trene benzetiyor: “Düdüklü Tencere Hep öte öte et pişiriyor Bizim evde düdükle tencere Tren gibi tıs tıs tıs ederken Buharlanıyor baktım pencere Alıp prize takılır fişler Sıcak su ile eti o işler Zorlanmaz ki eti yerken dişler Sayesinde düdüklü tencere” (Edebiyat Defteri.com/şiirler). Mizahi şair şöyle diyor: “Düdüklü Tencere Sen nasıl bir şeysin, nasıl bir icat Aklım almıyor düdüklü tencere Kazana, kepçeye, tavaya inat Sesin çok çıkıyor düdüklü tencere Koyulduğun zaman yanan ocağa Daha sığmıyorsun ele, kucağa Rahat vermedin uyuyan çocuğa Sesin çok çıkıyor düdüklü tencere …” (Edebiyat Defteri, 5 Mayıs 2017) Ve… Ümit Yaşar Oğuzcan “Güzelleme” yapıyor: “Ulan Ümit Oğuzcan Ulan hergele Ulan ekşimiş ayran Ulan düdüklü tencere Edebiyat senin neyine Behey mantar kafalı Behey çengelli iğne Behey çamaşır mandalı Ne desem azdır sana Behey hacıyatmaz Bırak şiiri bir yana Ulan adam ol biraz” 347 yıl önce, 1679 yılında, gazlar üzerine çalışmalarıyla bilinen İrlandalı fizikçi Robert Boyle’un asistanı Fransız fizikçi Denis Papin, kapalı bir kaptaki basınç artışının, sıcaklık artışını da mümkün kıldığını anlamıştı. Dökme demirden yapılan ağır bir tencerenin üzerine bir ağırlık yerleştirmiş, tencere içindeki yemeğin daha hızlı piştiğini görmüştü. Böyle doğmuştu düdüklü tencere… Evlere girişini ise 1938 yılında Amerikalı Vischer gerçekleştirdi. Düdüklü tencere, yüksek basınçla yemekleri hızla pişiren, en fazla 2/3'ü doldurulması gereken (maksimum çizgisi) güvenli bir mutfak aletidir. Düdük dik konumdayken pişirme başlar, ses çıkınca orta ateşe alınır. Pişme sonrası basıncın doğal düşmesi beklenir ya da soğuk su altında soğutularak kapağı açılır. Aman dikkat! Gercekedebiyat.com
Yazar Hakkında
Gazeteci-Yazar. 8 Mayıs 1943'te Ankara’da doğdu. Ankara Koleji ve Ekonomi Fakültesi mezunu. Kitle İletişimi üzerine lisansüstü bilim uzmanlığı (master) diploması sahibi. 1966 yılında TRT Kurumuna girdi. Önce Dış Haberler Müdürlüğü’nde sonra Haber Dairesi Başkanlığında Muhabir kadrosuna atandı. 1980 yılına kadar bu dairede muhabir ve müdür yardımcısı olarak görev yaptı. Çok sayıda yurtiçi olayı yerinde izledi. Televizyon haber programları üretti. Yüz’ü aşkın açık oturumlarda haberci-teknik yönetmen olarak görev yaptı. Yurt içinden yurt dışına ve yurt dışından yurt içine haber naklen yayınlarını gerçekleştirdi. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı’nı TRT Muhabiri olarak izledi. Radyo ve Televizyonda harekât süresince savaş izlenimlerini aktardı. Bir kamu kuruluşu çalışanı olarak “Savaş Muhabiri” unvanını kazanan 15 gazeteciden birisidir. “Gazi”lik unvanı ile ödüllendirildi. Kıbrıs Barış Harekâtı’yla ilgili olarak gazete ve dergilerde yazıları yayımlandı. TRT Kurumu adına bir haberci olarak birçok kurs, seminer ve uluslar arası toplantılara katıldı. Anadolu Üniversitesi BYYO’da “Radyo-TV Haberciliği” ve “TV. Yapım Tekniği” konularında ders verdi. Gazi Üniversitesi BYYO’da konuk öğretim görevlisi olarak “Habercilik” konusunda dizi konferanslar verdi. 1989 yılında Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu’na atandı. Anadolu Ajansı’nda Görüntülü Haber ve Yapım Merkezi’nin kurulması ve işletilmesinden sorumlu Başkan kadrosuna atandı. Anadolu Ajansı’nın 72 yıl sonra ilk kez 24 Ağustos 1992 tarihinde Başbakan Süleyman Demirel’in 10. basın toplantısını görüntüleyerek elektronik medyaya girmesini sağladı. Özel TV. Kuruluşlarına rutin haber hizmeti vermek ve kamu kuruluşlarının kamera gereksinimlerini karşılamak amacıyla kurulan Anadolu Ajansı Görüntülü Haber ve Yapım Dairesi Başkanlığı ilk yurtdışı görüntü yayınını onun yönetiminde 19.01.1993 günü Suriye’nin başkenti Şam’dan yapıldı. Kurucu üyesi olduğu ve Genel Başkanlığını yürüttüğü Türkiye Gaziler Vakfı yayın organı “İlk Hedef” dergisinin 21 sayı sahibi ve başyazarlığını üstlendi. Gazetecilik mesleği kuruluşlarından Basın Konseyi, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC), Parlamento Muhabirleri Derneği ve Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) üyesi. T. C. Gazi kimliği ve Sürekli Basın Kartı sahibi. Aktif çalışma hayatına kendi istemiyle son verdiği tarihten bu yana öykü yazıyor, ülkemizin çeşitli il ve ilçelerinde “Öykü ve Şiir Etkinlikleri” düzenliyor.Türkiye Edebiyatçılar Derneği üyesi.
-
İlk Yazıyı İnceliyorsunuz.
