Yazar Javier Marias koronavirüse yenildi

Haber

Türkçeye de kitapları çevrilen ve sevilen ünlü İspanyol yazar Javier Marias, Covid-19 nedeniyle yakalandığı zatürreye yenik düştü. Anlatısının saf zevki, psikolojik keskinliği, bakışının özgünlüğü- tazeliği ve macera özlemi, 70 yaşında ölen romancının yapıtlarının özeti.

Yazar Javier Marias koronavirüse yenildi

White Heart, All Souls, Your Face Tomorrow v gibi romanların yazarı Javier Marías, bu Pazar Madrid'de koronavirüsten öldü. Marias aşırı sigara içerdi.

70 yaşında ölen Marias, yazar olarak ilk çıkışını 1971'de, 19 yaşında yaptı. Drakula hakkında senaryolar çeken amcası film yapımcısı Jesús Franco'nun Paris'teki dairesinde "sabahları" -kendini bir "akşam" yazarı olarak görüyordu- yazdığı roman Los Dominios Del Lobo ile yaptı. (Kitap, yayınlanması için Edhasa yayınevine aracılık eden öğretmeni Juan Benet'e ve ona bu unvanı veren arkadaşı Vicente Molina Foix'e ithaf edilmiştir.)

Marias, yıllarca Complutense Üniversitesi'nde öğretim üyesi ve çevirmen olarak yazmayı ustalıkla birleştirdi. Önemli ödüller aldı; Nobel’e aday gösterildi.

Javier Marías 1992'de Eleştiri Ödülü'nü kazanan Corazón tan blanco kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. İlk cümlesi ―“Bilmek istemedim ama bildim…”―, bir şiirsellik içerir ve evrensel anlatıların unutulmaz başlangıçları antolojisinde ayrıcalıklı bir yer tutar.

Bu kitapta Marias, -gizemli bir olay örgüsünün ya da ahlaki bir ikilemin hizmetinde- saplantılı bir şekilde düşüncenin dolambaçlı yolunu yeniden üreten uzun anlatım ve yansımayı sentezlemeye çalıştı.   

2002 ve 2007 yılları arasında asıl başyapıtına başladı: Yarının yüzünüz başlığı altında, karısının kurban olduğu suçlamadan esinlenen bir bölümden İç Savaş'ı anlatan anıtsal bir üçleme: Baba, filozof ve Ortega y Gasset'in öğrencisi.

Cumhuriyetçi olduğu için hapsedilen Julián Marías'ın, Hareket'in ilkelerini imzalamayı reddettiği için Frankocu üniversitede ders vermesi yasaklanmıştı. Bu onu Amerika Birleşik Devletleri'ne düzenli geziler yapmaya zorladı. Bu yüzden Javier Marías hayatının ilk yılını Massachusetts'te, babasının profesör olduğu Wellesley Koleji yakınında geçirdi.

Şair Jorge Guillén'in evinde komşu olarak, şiirlerini çevireceği ve Claves dergisinde yayınlanan profillerin efsanevi bir derlemesi olan Vidas ecri-tas ciltlerini yayınladı.

Javier Marias’ın ailesi hümanist bir ailedir. Filozof babaya ya da yazar oğula, Miguel'i (film eleştirmeni ve Ulusal Film Kütüphanesi eski müdürü), Fernando'yu (sanat tarihçisi ve El Greco konusunda büyük dünya uzmanı) ve Álvaro'yu (klasik flütçü ve müzikolog) eklemeliyiz.

Ve elbette, 1977'de erken ölen ve Javier'in en duygusal sayfalarından bazılarını adadığı, öğretmen ve çevirmen annesi Dolores Franco'ya. Yazar, annesinin Soria'daki kökenini onurlandırmak için Kastilya kentinden Club Deportivo Numancia'ya para yardımı yaptı.

Yazar ilginç biçimde 2021'de Tomás Nevinson’u yayınladıktan sonra -ergenlik çağındaki ve henüz yayımlanmamış La véspera'yı bir kenara bırakırsa ilk romanı olan Los dominios del lobo'nun yarım yüzyıllık önsözünde yazar, neden yazdığına ilişkin yinelenen soruya yarı şaka yollu yanıt verdiğini hatırladı: bir patronun acı çekmesinden veya erken kalkmaktan veya sabit programlara uymaktan kaçının.

beyaz kalp, javier marias

Sonunda, yazarın işi de "bir serseri gibi zaman geçirmenin bir yolu" değildi: "Bazen ellerimi başıma koyuyorum, her sayfanın sabırla detaylandırıldığının ve yeniden detaylandırıldığının farkındayım; her zaman kâğıt üzerinde ve her zaman elle ve yeniden yazarak düzeltilerek daktilo ediliyordu”.

O zaman "tabii ki" hayal etmediği şey, "neredeyse çocukluk oyunu olan yazarlığın" onu "bu kadar çok çalışmaya" götüreceğiydi.

Son kitabı Aşçı, geçen Şubat ayında kitapçılarda yok sattı.

Kitap, neredeyse yirmi yıldır son sayfasını işgal ettiği El País Semanal'da 2019 ve 2021 yılları arasında yayınladığı yazıların bir derlemesidir. Ancak El Pais’teki köşesinden "hiç kimseyi hiçbir şeye ikna edemediğim" için istifa etti. Yıllarca makalelerini faksla haber odasına gönderen son düzenli yazardı. Tek teknolojik tavizi, ironik bir şekilde işinin kaderini ilişkilendirdiği bir Olimpia Carrera Deluxe'den çıkan sayfaları fotoğrafladıktan sonra onları Whatsapp aracılığıyla göndermekti: Daktilo başarısız olduğu gün istifa edecekti ve etti!

Tüm zamanların uluslararası en çık satan İspanyol yazarlarından biriydi. Kitapları 46 dilde ve 59 ülkede yayınlandı. Ve dünya çapında sekiz milyondan fazla kopya sattılar.

Mayıs ayında verdiği son röportajlardan birinde, "Beni düşünürlerse sevinirim, minnettarım, ama beni dikkate almazlarsa umurumda değil" dedi. “Benim durumumda, olması gereken her şey zaten büyük ölçüde oldu. Şikayet edemem, çok şanslıyım."

Kitaplarının edebiyat tarihinde ve aynı zamanda binlerce kütüphanede ve sayısız okuyucunun hayal gücünde olduğunun farkındaydı. Her şeye rağmen romanlarının akıbetinden endişe duymadığını söyledi: “Gelecekçilik, görünürdeki çelişkiye rağmen geçmişe ait bir kavramdır. Bugün hiçbir anlamı yok. Her şey aşırı bir hızla eskiyor. Kaç yazar ölür ölmez hemen unutuluyor”.

Ölüm haberinin yarattığı şok göz önüne alındığında (Real Madrid bile başsağlığı diledi), onun hakkında kötü şeyler söylenmeyeceğini  söylemek riskli değil.

javier marias

Büyük bir futbol ve sinema hayranı, tartışmalı bir köşe yazarı ve meslektaşları tarafından saygı duyulan ve okuyucular tarafından saygı duyulan bir romancıydı. Madrid Kitap Fuarı'nda imza atmayı severdi. Anlaşıldı ki, -kendisi de itiraf etti-, yakından, kibar ve cömertti, yazarken sert! Stüdyosunun kapıları bir kez açıldığında, dikkati editörler, fotoğrafçılar veya akademisyenler arasında şanlı ve değerli diye ayrım yapmıyordu.

Salgından kısa bir süre önce ağrılı bir sırt ameliyatına maruz kalan, son yıllarını Madrid'deki Plaza de la Villa'daki kitaplar, filmler ve teneke askerlerle dolu evi ile karısı Carme López Mercader'in Cugat (Barselona) Sant'taki evi arasında geçirdi.

Orada komşusu Cervantist Francisco Rico, kendisi gibi çok sigara içen, bazı hikayelerinde “gerçek” bir karakter olduğunu söyledi.   Son on yılda dört kitap yazmanın yorgunluğuna, komaya ve nihayet ölüme yol açan akciğer rahatsızlığı eklendi.

20 Eylül’de, 71 yaşında olacaktı.

JAVİER MARİAS'IN BAZI KİTAPLARI

KALP ÇOK BEYAZ (ANAGRAM, 1992)

Javier Marías'ın anlatı zenginliği ya da en azından Avrupa anlatısında en yüksek statüye ulaştığı eseri. Yani Beyaz Yürek adını Macbeth'ten alıyor ama aynı zamanda oldukça Nouveau bir Roma romanı, burjuva, kültürlü ve Fransızlaştırılmış, arzu, evlilik ve baba ile oğul (erkek) arasındaki ilişki üzerine psikolojik bir araştırma.

TÜM RUHLAR (ANAGRAM. 1989)

Aramamız gerekecek, mutlaka bir şeyler ortaya çıkacak, ama İspanyol anlatısında All Souls'dan önce bir kampüs romanı var mıydı? Profesör Marías'ın ilk Óxford romanı, eserinin tüm vaatlerini yerine getirdi: karakterlerdeki incelik, sonunda her şeyi saran görünmez üslup, uyandırma kapasitesi... Ve buna ek olarak, yeni bir zevk içeriyordu: karakter İspanyolca öğretmeni kısa boylu bir adam değil, kızı kendine aşık edebilecek çekici bir profesyoneldi.

BERTA ADASI (ALFAGUARA, 2020)

Son Marias'la birlikte, yıllar onu arabeskten arındırıyor, anlatım zevkine giderek daha fazla takıntılı görünüyor ve modaları, üslupsal meydan okumaları ve fikir akımlarını daha az umursuyor gibi görünüyordu. Kardeş romanı Tomás Nevison ile birlikte okunmak üzere yapılan Berta Isla, tatlı hüzünlere, başka zamanların çağrışımlarına ve zararsız görünen ama anlam dolu maceralara dalan bir casus romanı.

SİYAH ZAMANIN GERİ DÖNÜŞÜ (ALFAGUARA, 1998)

Berta Isla , aynı zamanda hem oyuncu hem de melankolik olan son Marías'ı temsil ediyorsa, Negra geçmiş zaman en entelektüel ve içe dönük versiyonunu gösteriyor. Gerçekte, Black Back of Time, All Souls ile diyaloğa , kontrpuanı olarak yapıldı. Ayar bir kez daha Óxford, Marías'ın öğretmenliği yıllarıydı, ancak kahraman artık arabanın idealize edilmiş bir kopyası değildi, ama kendisi, saplantılarına teslim olmuş, orta düzey İngiliz yazarlar üzerine tamamen gerekli olmayan araştırmalarına teslim olmuştu. Otokurmaca kelimesi 10 yıl sonrasına kadar popüler olmadı, ancak Marías zaten oradaydı.

YARINKİ YÜZÜNÜZ (ÜÇLEME. ALFAGUARA 2002-2007)

Yarın Senin Yüzün'ün üç bölümünde, iki Maria'nın yolları kesişir: eski moda maceraları çağrıştıran hülyalı çocuk ve sık sık psikolojik romandan felsefi romana geçmekle tehdit eden erdemli yazar. Yarınki yüzünüz, Marías'ın diğer romanları gibi, az çok gizemli ve neredeyse hezeyan dolu bir hikaye. Ek olarak, dille ilgili olarak en uyumsuz versiyonunu sunar. Okurlarının Goodreads hakkındaki yorumları genellikle referans için Proust'a başvurur. Yarınki yüzünüz, iyi eğitilmiş bir kulağa sahip okuyucular için Marías'tır.

GEÇMİŞ TUTKULAR (ANAGRAM, 1991)

Javier Marías basında da çok dikkate değer bir yazar olmuştur. Son yıllarda, çalışmaları bir melankoliye, bugün erken ölümünün habercisi gibi görünen modern dünyadan bir kopuşa yöneldi. Pro, Marias'ın kurgusal olmayan metinlerinin görünüşleri keşfetmeye hizmet ettiği bir zaman vardı. Marías, futbola, ziyaret ettiği şehirlere, kültürlü veya popüler sinemaya ve babası ve sinemacı amcaları Jesús ve Ricardo Franco aracılığıyla tanıştığı Madrid'in kültürel seçkinlerine yeni gözlerle baktı.

El Pais ve El Mundo'dan derleyip çeviren: Gerçekedebiyat 

Gerçekedebiyat.com

Yeni yorum ekle

Düz metin

  • Hiç bir HTML etiketine izin verilmez
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünür.
  • Web sayfası adresleri ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantılara dönüşür.