Mukaddime'yi çevirmenin bedeli neydi? Turan Dursun'u anıyoruz...

Mukaddime'yi çevirmenin bedeli neydi? Turan Dursun'u anıyoruz...

25 Mayıs 2013 - 20778 kez okundu.

Mukaddime'nin dünya dillerine kazandırılmasında en büyük katkı, Franz Rosenthal’e aittir. Alman asıllı Rosenthal bu yapıtı, başta Türkiye olmak üzere İslam ülkelerindeki belli başlı elyazmaları inceleyerek, İngilizceye çevirmişti.

İbni Haldun, 1377 yılında kaleme aldığı Mukaddime’yi, 1382 yılında Tunus Prensi’ne armağan etmişti.

Mukaddime İbni Haldun yaşarken birkaç baskı birden yapmıştı. Yazar her defasında yayımlanmış olan baskılar üzerinde düzeltmeler yapmış ve eserini en son 1402 yılında, yani ölümünden dört yıl önce tashihe tabi tutmuştu.

Rosenthal, Mukaddime’nin Türkiye’deki izini sürmüş ve onu ülkemizin önemli kütüphanelerinde bulunan belli başlı 18 elyazmasını incelemişti. Rosenthal, 1402 yılında yapılmış olan ve üst köşesinde İbni Haldun’un özgün bir notu da bulunan en son baskıyı da ortaya çıkarmıştı. Büyük bilim adamı Rosenthal bu eseri İngilizceye çevirirken bütün elyazmaları karşılaştırmış ve bunlardan oldukça faydalanmıştı. Rosenthal’in de önem verdiği gibi çeviride sadece 1402 baskısını esas almak doğru olmazdı.

İşte Turan Dursun Mukaddime'yi bu kaynaktan çevirmişti.

 

TURAN DURSUN'UN ÖLDÜRÜLÜŞÜ

Turan Dursun, 4 Eylül 1990 tarihinde İstanbul'da evinden çıkıp işe giderken uğradığı bir silahlı saldırı sonucu öldürüldü. Dört yıl sonra, İslami Hareket Örgütü'ne yönelik operasyonda cinayetin çözüldüğü açıklandı. Örgüt üyesi Arif kod adlı Tamer Aslan, Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde verdiği ifadede Turan Dursun'un öldürülmesine nasıl karar verdiklerini şöyle anlattı:

“Mesut [kod adlı İrfan Çağrıcı], yazarlık yapan ve yazdığı yazılarda Hz. Peygamber efendimizle kutsal Kur'an-ı Kerim'i küçük düşüren Turan Dursun'un öldürülmesi gerektiğini söyledi. Bunun üzerine benle kod adı Kemal olan kişiyle önce bu konuya itiraz ettik. Çünkü bu şahıs öldürüldüğünde basın bu olayı abartılı olarak halka yansıtacak bundan dolayı da şahsa kötülükten ziyade iyilik yapmış olacağız kanaati benle Kemal'de hakimdi. Biz bu görüşümüzü Mesut'a ilettiğimizde bizimle 15 gün görüşmedi. Mesut, tekrar Turan Dursun'un öldürülmesi olayını yinelemesi üzerine ben ve Kemal olayın istihbaratını yapmak üzere görev aldık.”

Bu cinayetle ilgili yakalanan İslami Hareket Örgütü üyelerinden İrfan Çağrıcı müebbet hapisle cezalandırılmış olup halen tutukludur. Turan Dursun cinayetinin tetikçisi olan Muzaffer Dalmaz ise halen yurt dışında firardadır.

Turan Dursun anısına her yıl Turan Dursun Araştırma ve İnceleme Ödülü verilmektedir.



gerçekedebiyat.com